خبرگزاری مهر، گروه استانها: استان تهران با تکیه بر ظرفیتهای مردمی و زیربنای اجتماعی گستردهای که در محلات شهری و روستایی دارد، این روزها وارد مرحلهای تازه از مدیریت بحران شده است؛ مرحلهای که در آن مسجد نهفقط پایگاه مذهبی، بلکه به مرکز امداد، اسکان اضطراری، آموزش و مدیریت مصرف انرژی تبدیل میشود.
طرحی که با عنوان «محلهمحوری» شناخته میشود، امروز یکی از بزرگترین برنامههای مشارکتمحور کشور به شمار میرود و بنا است با همکاری شبکه گسترده مردمی، مسیر تابآورسازی پایتخت را هموار کند.
در تازهترین اقدام، استانداری تهران اعلام کرده است، که ۷۰۰ مسجد در ۲۲ منطقه پایتخت برای استفاده در شرایط بحران تجهیز شدهاند و ۹۰ درمانگاه و کلینیک وابسته به مساجد نیز در این طرح مشارکت خواهند داشت. اقدامی که به گفته مسئولان، ادامه روندی است که در جنگ ۱۲ روزه کارآمدی آن بهطور جدی آزموده شد.
احیای یک تجربه تاریخی
محمدصادق معتمدیان، استاندار تهران در گفتگو با خبرنگار مهر با اشاره به سابقه طولانی مسجد در اداره امور اجتماعی و مردمی اظهار کرد: طرح محلهمحوری سابقهای طولانی دارد، اما در دولت چهاردهم با تأکیدات ویژه رئیسجمهور، قوت و شتاب بیشتری گرفت. شاید برای اولین بار بود که دولت تا این حد در کنار سایر نهادها وارد شد و برای استفاده از ظرفیت محلات، جلسات متعدد برگزار کرد.
او با یادآوری کارکرد مساجد در سالهای ابتدای انقلاب و نقش شبکههای مردمی افزود: در اوایل انقلاب، زمانی که ساختار رسمی حاکمیتی هنوز شکل نگرفته بود، اداره بسیاری از امور محلات با محوریت مساجد انجام میگرفت. مساجد نقش یک دولت محلی را داشتند؛ از امنیت گرفته تا مسائل اقتصادی و اجتماعی. حتی در دوران دفاع مقدس، از جذب نیرو تا پشتیبانی جنگ، همه از همین بستر مساجد رقم خورد.
وی همچنین از حمایتهای رهبر شهید و نقش تأثیرگذار مرکز رسیدگی به امور مساجد سخن گفت و افزود: در سال گذشته این موضوع بسیار جدیتر دنبال شد و ساختارمندتر از گذشته ادامه یافت. امروز بیش از ۷۵ هزار مسجد در کشور داریم و این یک ظرفیت بینظیر است.
تهران؛ تجهیز ۷۰۰ مسجد برای شرایط اضطراری
یکی از برجستهترین نتایج این طرح، تجهیز ۷۰۰ مسجد در تهران برای مدیریت شرایط سخت است، معتمدیان در توضیح این فاز عملیاتی گفت: در جنگ ۱۲ روزه، ما ۷۰۰ مسجد را در ۲۲ منطقه تهران شناسایی و تجهیز کردیم، این مساجد اکنون دارای پنلهای خورشیدی، مولد برق، مخازن آب اضطراری، امکانات اسکان و تغذیه هستند، فقط در حوزه اسکان اضطراری، نزدیک به یک میلیون ظرفیتسازی در تهران صورت گرفته است.
این سطح آمادگی در پایتخت، بهویژه در سایه تهدیدات زیرساختی، بیش از هر زمان دیگری ضرورت دارد، استاندار تهران از نقش سازمانهای امدادی نیز تقدیر کرد و گفت: جمعیت هلال احمر جمهوری اسلامی ایران با شبکه پنجمیلیوننفری خود از اولین گروههایی بود که در جنگ ۱۲ روزه کنار مردم و دستگاههای امدادی حضور داشت، ما شبکههای محلی مساجد را با همکاری هلال احمر آموزش دادیم تا مردم بتوانند در دقایق طلایی اولیه بحران نقشآفرینی کنند.
یکی از محورهای مهم طرح محلهمحوری، استفاده از ظرفیت مردمی در مدیریت مصرف انرژی است؛ حوزهای که رئیسجمهور نیز به گفته استاندار تهران، تأکید شخصی و جدی بر آن دارد.
نقش مردم در مدیریت بحران؛ از سوخت تا سرمای زمستان
استاندار تهران در ادامه، چند نمونه عینی از مشارکت مردم در مدیریت بحرانهای اخیر را بازگو کرد.
او درباره حادثه انهدام مخازن سوخت در جریان تجاوز دشمن آمریکائی صهیونیستی گفت: ۷۰ تا ۸۰ میلیون لیتر از مخازن سوخت تهران از بین رفت، طبیعی بود که همه انتظار بحران داشته باشند، اما مشارکت مردم معجزه کرد، با کاهش تردد، استفاده از حملونقل عمومی و همکاری شهرداری در رایگانسازی بخشی از این خدمات، مصرف سوخت ۵۰ درصد کاهش یافت. حتی یک پمپ بنزین هم تعطیل نشد.
معتمدیان همچنین از تجربه موفق پویش کاهش دو درجهای گاز در ابتدای دولت سخن گفت: همان زمان با یک همراهی ساده مردمی، از ناترازی شدید گاز عبور کردیم. این نشان میدهد نقش مردم در شرایط سخت چقدر تعیینکننده است.
حضور مردمی؛ پشتوانه دائمی طرح محلهمحوری
استاندار تهران بخش مهمی از موفقیت این طرح را مدیون فرهنگ مشارکت و غیرت اجتماعی مردم تهران دانست و گفت: در ۵۷ شبانهروز گذشته، در اوج تجاوز دشمن و بارش باران، مردم در مساجد و میادین حضور فعال داشتند. حالا که شرایط آرامتر شده، همچنان شبانه بیش از ۱۳۰ نقطه در تهران محل تجمع مردمی است. اینها همه مسجدپایه هستند و توسط هیئتها و شبکههای مردمی سازماندهی میشوند.
او تأکید کرد: این ظرفیتها باید احیا شوند. امروز اگر از این سرمایه اجتماعی عظیم استفاده کنیم، از هر شرایط سختی عبور خواهیم کرد.
طرح محلهمحوری مساجد فقط برای بحرانهای احتمالی نیست
علی رزازی، سخنگوی استانداری تهران نیز در تشریح این طرح به خبرنگار مهر گفت: این طرح با تأکید رئیسجمهور احیا شده و هدف آن بهرهگیری از ظرفیت مشارکت مردم و مساجد برای تقویت مدیریت محلهمحور در مواجهه با بحرانها است.
رزازی اظهار داشت: مساجد پیش از این در تاریخ انقلاب بهعنوان مراکز محلی نقش داشتهاند و اکنون نیز با استفاده از تجربه گذشته و ظرفیت شبکه مردمی، میتوانند نقش کلیدی در مدیریت بحران، خدمات اجتماعی، معیشتی و امنیتی محلات ایفا کنند.
وی افزود: مساجد تجهیزشده ضمن ایجاد زیرساختهای ضروری برای بحران و جنگ، میتوانند به حدود یک میلیون نفر خدمات اساسی در شرایط اضطراری ارائه دهند.
رزازی همچنین تأکید کرد: همکاری با هلالاحمر و شبکه گسترده آموزشهای امدادی مردمی یکی از ارکان موفقیت این طرح خواهد بود، تا کمکهای اولیه تا رسیدن نیروهای رسمی بهسرعت انجام شود.
او در پایان گفت: اجرای طرح محلهمحوری مساجد نهتنها برای بحرانهای احتمالی، بلکه در مدیریت مشارکتی مصرف انرژی و حل مسائل محلی با استفاده از ظرفیت مردم نیز اهمیت دارد.
طرح محلهمحوری مساجد در تهران، تنها یک برنامه اداری یا یک بخشنامه مدیریتی نیست؛ بلکه احیای یک الگوی تاریخی، فرهنگی و اجتماعی است که ریشه در تجربههای ۴۷ ساله انقلاب دارد.
تجربهای که در بحرانهای نظامی، طبیعی و اقتصادی کارآمدی خود را ثابت کرده و اکنون با بهرهگیری از ساختارهای مدرن، آموزشهای تخصصی و همکاری دستگاهها، در حال تبدیلشدن به یکی از بزرگترین شبکههای مدیریت بحران شهری در منطقه است.
تهران امروز ۷۰۰ مسجد آماده در اختیار دارد؛ مساجدی که مجهز به انرژی پاک، ذخایر اضطراری، امکانات اسکان و شبکه مردمی آموزشدیده هستند.
۹۰ درمانگاه مسجدی نیز در کنار آنها فعالاند، این ساختار نهتنها در پاسخ به بحرانهای بزرگ، بلکه در حل مسائل روزمره همچون مدیریت آب، برق، گاز و حتی کاهش مصرف خانوار نقشآفرینی خواهد کرد. در نهایت، همانگونه که استاندار تهران تأکید کرد، همه این موفقیتها تنها از مسیر مشارکت مردم ممکن است؛ سرمایهای که بهرغم گذشت سالها، همچنان بزرگترین پشتوانه کشور در عبور از بحرانهاست.
نظر شما